29 nov Factuurfraude: wie is aansprakelijk?

Op 30 december 2015 heeft de Rechtbank Oost-Brabant (ECLI:NL:RBOBR:2015:7662) zich uitgelaten over de vraag wie de prijs van factuurfraude betaalt.

Een waterschap (schuldenaar) heeft een aannemingsovereenkomst gesloten met een bouwbedrijf (schuldeiser), op welke overeenkomst de UAV-GC 2005 van toepassing zijn. Op basis van deze overeenkomst stuurt het bouwbedrijf een factuur ter hoogte van € 433.182,40 per post aan het waterschap. Bij het waterschap wordt vervolgens een factuur afgeleverd met daarop een ander rekeningnummer dan dat van het bouwbedrijf. Het waterschap gaat over tot betaling van het bedrag op dit vreemde rekeningnummer. Na ontdekking van de fraude weigert het waterschap nogmaals te betalen. Het bouwbedrijf start daarom een procedure en vordert het waterschap te veroordelen tot betaling van het factuurbedrag aan haar.

De vraag die aan de rechter wordt voorgelegd, is of de schuld van het waterschap aan het bouwbedrijf rechtsgeldig is voldaan door de overmaking naar het rekeningnummer dat op de factuur stond die zij heeft ontvangen (niet zijnde van het bouwbedrijf). De vraag die dan volgens de rechtbank beantwoord moet worden, is of het waterschap er redelijkerwijs vanuit mocht gaan dat moest worden betaald op het op de valse factuur vermelde rekeningnummer in die zin dat betaling op dat rekeningnummer jegens het bouwbedrijf bevrijdend zou zijn.

Volgens de rechter mocht het waterschap dat niet, om de volgende redenen:

  1. “een geldschuld is een brengschuld”: de bank geldt als de aangewezen plaats voor betaling. In geval van een girale betaling (een overboeking) vindt betaling plaats op het moment dat de rekening van het bouwbedrijf wordt gecrediteerd. De verantwoordelijkheid voor de voldoening van de schuld ligt aldus bij de schuldenaar, het waterschap.
  2. Dat de verantwoordelijkheid bij de schuldenaar ligt wordt versterkt doordat de overeenkomst tussen partijen is opgesteld door het waterschap. Het bouwbedrijf heeft aan de in de UAV-GC 2005 voorgeschreven eisen voor het toesturen van een factuur voldaan en geenszins de fraude bevorderd of bewerkstelligd. De omstandigheid dat de factuur vervalst is of dat het waterschap op een onjuist rekeningnummer heeft betaald kan het bouwbedrijf dan ook niet worden aangerekend als gevolg waarvan de verantwoordelijkheid (deels) bij haar zou komen te liggen.
  3. Het waterschap heeft al eerder facturen van het bouwbedrijf betaald. Toen zij opmerkte dat op onderhavige factuur een ander rekeningnummer stond heeft zij daar geen navraag over gedaan bij het bouwbedrijf.

Concluderend komt de rechtbank tot het oordeel dat onder deze omstandigheden en in onderling verband in samenhang bezien de betaling op het onjuiste rekeningnummer niet kan gelden als een bevrijdende betaling en deze betaling voor rekening en risico van het waterschap komt.

Als subsidiair verweer heeft het waterschap een beroep gedaan op de redelijkheid en billijkheid. Ook dit gaat niet op: er is geen plaats voor de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid nu de rechtbank juist tot het oordeel is gekomen dat hetgeen gebeurd is voor rekening en risico van het waterschap dient te komen. De rechtbank voegt daar verder nog aan toe dat het waterschap de mogelijkheid heeft om de derde (de begunstigde van het bedrag) aan te spreken op onverschuldigde betaling terwijl het bouwbedrijf niet een dergelijke grondslag heeft waarop zij die derde zou kunnen aanspreken.

Het waterschap wordt veroordeeld om het gehele factuurbedrag alsnog aan het bouwbedrijf te betalen, vermeerderd met de rente en proceskosten. Het waterschap moet dus niet alleen het factuurbedrag nog een keer betalen, waarbij het nog maar de vraag is of zij het kan terugvorderen van de fraudeur, maar hij dient ook nog de rente aan het bouwbedrijf te betalen. Deze (wettelijke en contractuele) rente bedroeg tot en met de dag van de uitspraak ruim € 40.000,00.

Hoewel het bouwbedrijf in dit geval het gefactureerde bedrag niet is misgelopen, heeft zij wel lange tijd moeten wachten op betaling en is ze verwikkeld geraakt in een juridische procedure. De nadelen voor het waterschap zijn evident.

Geen reactie's

Geef een reactie